dagr sb. m. [-s, dat. degi/dag/dagi(Thom1 33215n.); -ar]

  1) dag (vs. nat; den tid på døgnet, da det er lyst), dagslys (undertiden synon. med solen) day (as opposed to night; the period during which it is light), daylight (sometimes synon. with the sun)

   Þessi ero nofn stvndanna ... manoðr, vika, dagr, nott, morginn, aptann, kveld ... SnE 1792 [c1300-1350]

   skildi hann þat (ɔ: ljósit) i brott fra myrkrinu. ok gaf þi nafn at þat skylldi heita dagr Stj1 1114 [c1360-1370]

  dagr er ecki nemꜳ lios solar fyri ofan iord ... en nott afhvarf solar EncII624 10815 [c1500]

   sealfr hann (ɔ: guð) kalladi liosit dag enn myrkr nattina Stj1 419 [c1360-1370]

   um vetrom er her solar gangr litill. en sva mikil gnott um sumaret. at nalegha er allt sem einn daghr se KgsFrgβ 13928 [c1260-1270]

  Dagr keᴍr fyʀ en nott allz misseris tals islenzcs EncII1812III 7819 [c1225-1250]

   han gaf eiɴi farandi konv ... eitt plogs land ... þat er iiii. avxn drægi vpp dag ok nott (på en dag og en nat ɔ: på et døgn in the course of a day and a night) SnE 84 [c1300-1350]

   Ef hann hefer genget .vij. daga oc .vij. netr EiðKrA 38415 [c1300-1325]

   þö eg hefda nött og dag þar thil, þä giæta eg þö ei ... ÆvMið19x 3611

   vedr uar gott aunduerdan daginn VSj 1010 [c1450-1475]

   nv leið a dagin ÓTOddS 1231 [c1300]

   Var þa alidinn miog dagrinn ok tok at myrkva Orkn 7217 [c1387-1395]

   Lijdur nu ꜳ veturinn, allt þar til ad daga leinngdi Fljx 735

   (proverb.; cf. FJOrdspr 74:) ad kuelldi er dagur lofanndi og margt kann audrvvijs til ad bera enn menn hÿggia Mǫtt179x 4713

   sem dagrinn leið ok nóttin kvam Trist1x 14714

   dagrinn flydi, ok sol sortnadi, ok gerdi myrkt i heiminum aullum CecB 2843 [c1400]

  (heiti; for guld for gold:) Gull skal ... kalla eld ok sól ok tungl ok stjǫrnu ok kyndil ok kerti, dag ok leiptr, geisla ok blik ok alla birti SnEApp 25621 [c1300-1325]

   skolum vér bíða dags ok lýsingar HkrIIIx 4513

   Þoʀ dvalþiz þar of nottina, en i ottv firir dag stoð hann vpp ok klæddi sik SnE 4913 [c1300-1350]

   þeir Þorodr foro alla nott a eyðimercr en faluz at degi. Of morgininn ... ÓH 40310 [c1250-1300]

   fóru (þeir) móti degi austr á skóginn HkrIx 26015

   þegar vm morguninn er ⸢dagur [var. liost MírmA181(1997)x 1041] var MírmB(1997) 10415 [c1450-1500]

   Nu sem nottin var liðin oc dagrinn birtiz, þa ... ElisA 721 [c1270]

   er komit var at degi. þa komu uglur AlexBr226 16035 [c1350-1360]

   er dagr kom. þa ... AlexBr226 1633 [c1350-1360]

   varo (þeir) staþfastir i gvþs lofi allt. til dágs Ridd623 2623 [c1325]

   þar sagdi hann ei koma dag a vetr ok ei nott a sumar þa er dagr ⟨er⟩ lengztr LdnHb105x 34

   Eigi skal flytia fatꝍka menn siðan solo er sætt. sol skal vm sumar raða en dagr vm uætr Landsl 14116 [c1320]

   Þa scal nott vera a haust. oc a vetr er eigi ma sia dag ... þa scal nott vera a sumar er sol gengr um norþr ætt GrgKonI 367 [c1250]

   villde hann at leggia; en menn mælltv j mote ok sgdo, at eigi skorte dag fyrir (ɔ: til at sejle forbi ɔ: to sail past) Jadar Hák81 43324 [c1450-1475]

   ef menn kaupa skrud eda lerept eda vadmál oc draga þeir eda olnum mæla, oc er boret vm stræte hvort, oc køupir dagr oc auga vid sig (hvis dag og øje handler ɔ: hvis handelen foregår ved højlys dag if day and eye do the trading ɔ: if the transaction is carried out in broad daylight), þau kaup ꝍll skulu halldast BjarkExcYax 8129

   Satt sem dagr Ebx 376

   þa keomr dagr. up i austre en setzc í uestre EncCod1812 3110 [c1192]

   hefzst su helgr þa er sol er j vestre a laugar dagenn oc helldr þar till er dagr er af himni a sunnu dagen GulKrNA 31527 [c1300-1350]

   þegar degi er sett, vil ek at þú sért lítt úti Ket 11018 [c1450-1475]

  ... dags ●1 (om tidspunkt) ... på dagen (of a point in time) ... of the day

   En at morne dags kueda uid ludrar j budum Buris Vilm 17314 [c1450-1500]

   Þorbiorn riðr nv til Þorgꜹz ... ok hittir hann firir dagmal dagꜱ Heið 8411 [c1300]

   eigi fyʀʀ uaknandi enn solin hafdi fyllt sina raas framm um þridio tid dags DínDr 451 [c1375-1400]

   Ísleifr byskup andaðisk á dróttinsdegi ... at miðjum degi dags, *iij nóttum fyrir Seljumannamessu Hungrvx 7914

   var þat nær eycð dags Heið 8125 [c1300]

   Var þa nón dags StuIIK 751 [c1350-1370]

   aptan dags er myrkua tók Eg 2152

   ꜹgmvɴdr hvite kømr þar siþ aptandags Jvs291 1022 [c1275-1300]

   kveld var dags HkrIIIx 18022

   þa uar fram dags DN III (*1341›vid 1341) 18215 [1341]

   þat var sið dags Heið 8821 [c1300]

  ... dags ●2 (om tidsrum) ... af dagen (of a period of time) ... of the day

   þvatdagr firi (sunnudag) scal heilagr at none. þa er þriðiungr livir dax. oc mana nott til hana otto GulKrI 929 [c1250-1300]

   er dags mikid enn epter Fljx 825

   Þar váru svá mikil fen, at þeir kómusk hvergi fram ... ok hrǫkðusk þar í lengi dags Gr 20710 [c1500]

  á daginn, á dǫgum om dagen, ved dag in the daytime

   ef fiolskyllda talmadi hann ꜳ daginn, stod hann upp ꜳ nattar tima at þiona sinum skapara Thom2 30812 [c1400]

   Ecki hirðir hann huart hann ferr a dꜹgvm eða nottom Heið 6924 [c1300]

   Ef nckurr gengr ꜳ daghinn, drepr hann eigi fótum, þviat hann sier lios þessa heims MMA 5228 [c1350-1375]

  ... á degi (om tidspunkt) ... på dagen (of a point in time) ... of the day

   hvárskes máli scal í því spillt hveria *tið er hann nýtr vitna sinna á degi oc þó eigi at nónheilagt se Frostx 1785

  allan dag(inn), í allan dag, á ǫllum degi hele dagen, i løbet af en hel dag all day, in the course of a whole day

   ör scal fara þann dag allan er þing er oc allt til þess sól sezc Frostx 17923

   þessor verk skal þo eigi længr vinna en til mið dags. en silld ma flytia allan dagh FrostKrI 14013 [c1320]

   Reid hann ... [þegar um] nottina ok allan daginn epter 345 [c1450-1500]

   Ek bid her i allan dag, ef ek mætta finna enn sæla Martinum Martin3 63411 [c1425-1445]

   (hann) reid a weidar og sogti hiort einn leingi og nadi ei a ollum deigi, fyrr enn *ad solarfalli HeiðrUx 925

  allr dagr at/til stefnu hele dagen ... til stævning/møde the whole day ... for summons/an appointment

   ef maðr a fe at manne ... þa scal stefna hanom heim ... allr dagr (kan bruges can be used) at stefnu með þeim hvárt sem hann kemr fyrr dax æða siðarr i liose oc ufolgenn GulI 2112 [c1250-1300]

   Réttr er sa dagr allr til stefno GrgStað 24818 [c1260-1270]

   við scal hann taca þott við aptan gialldiz ef allr dagr var til stefno GrgKonII 14312 [c1250]

  dag ok dǿgr (dag og døgn ɔ:) den ene dag efter den anden, uophørligt (day, and day and night ɔ:) day after day, incessantly

   hon helldr æ a hinni samv bøn við hann oc gnaddar ið sama dag oc dægr StjC 41712 [c1300-1325]

  á/at ljósum degi, á ljósum dǫgum, um ljósan dag, um ljósa daga ved højlys dag in broad daylight

   Þat er ... firi boðett at nokorar lausnir (løsepenge ransom) se tæknar af þæim monnum sem a vorð ganga til þess at þæir biði æigi ranzsaks ⸢a [var. at AM 350 fol “G”, etc.] liosum ⸢dæghi [var. dagvm NKS 1642 4° “D”] Hirð 44212 [c1325-1350]

   Þetta var qvedit fyrir konu einni ... vm liosan dag StuIK 5212 [c1350-1370]

   skolu vér ... berjask um ljósa daga ... en stelask um nætr á sofandi menn HkrIIIx 45020

  lýsir af degi det dages, det bliver lyst day breaks, it turns light

   Þetta var snemma um morginn, svá at lítt var lýst af degi Laxd 408 [c1330-1370]

   tók þá at lýsa af degi HkrIIIx 3466

   riðr hann ... leyneligha, aðr en af deghe lyser Thom1 639 [c1300]

   þar til er lysir af dęgi StjC 45423 [c1300-1325]

  miðr dagr midt på dagen, middag, tidspunkt mellem `dagmál' og `nón' (da solen står i syd) (~ lat. hora sexta; cf. def. 2) middle of the day, noon, point in time between `dagmál' and `nón' (when the sun is in the south)

   Myrkr vm miðian dag AnnReg 12725 [c1300-1328]

   Sva fæʀr dœgra skipti sæm solar gangr þvi at sumum stoðum er þa miðr dagr er sumum staðum er mið nott Kgs 3514 [c1275]

  Þ war hꜳr mídur dagur er þeir luktu hana j myrkua stofu Marg AM 433 a 12° 15v4 [c1500]

   Menn skolu a uorð ganga at miðium degi oc hallda til annars miðsdags Landsl 372 [c1320]

   coma menn eigi til reps fundar. ef eigi coma fyrir miðian dag GrgStað 25114 [c1260-1270]

   Þorðr lifði fra dagmalvm til mids-dags StuIK 21912 [c1350-1370]

   var Petrus ... a bæn sinni at miðium degi PP 28937 [c1300-1325]

   Ða er droten hecc á crosse. þa gerðe mýrcr ... allt fra miðium dægi til nóns HómNo16 8030 [c1200-1225]

   Þeir komo a [Mikla-]bę vm midmvnda skeid mids-dags ok nons StuIR 45514 [c1375-1400]

   nu er skamt til mids dags Gyð(1995) 1135 [c1350-1360]

  nátt ok/... dag, nǽtr ok daga, á nátt ok degi, á náttum ok á dǫgum

   hann ser iafnt nott sem dag hvɴdrat rasta fra ser SnE 332 [c1300-1350]

   skal alt til virða utan búgǫgn ok verkfœri ok einfǫld klæði nátt ok dag (til brug nat og dag for use by day and by night) Jb 1022 [c1360-1400]

   Þesse ero andleg smíþar tól náuþsynlega fyllaɴde af oꜱ bǽþe nótt oc dag HómÍsl53(1993) 89v24 [c1200]

  farandi ꜳkafligha badi dag ok not BevB 25529

   Hvarki letti hun af sngum nótt ne dagh MMA 53527 [c1350-1375]

   sat hann þar nætr ok daga, sorg ok harm berandi fyrir drottníngar missir HjǪx 4567

   hann stundadi heilaga bok  nott ok deigi Æv238XXI2 3199 [c1500]

   luttakande ... alz þez godz er gerizst i adhirnempdo klaustri a nattom oc a daghom DN XII (*1341›AM 902 a) 7131 [*1427]

  tíðligr dagr det timelige (vs. det evige) lys, det tidsinddelende lys (cf. Vulg Gen 1,14) temporal (as opposed to eternal) light, the light that distinguishes day from night

   Eɴ .iiii. dag scop hann tiþlegan dag þat es sol oc tungl oc stiornor Eluc674(1989) 211 [●c1150-1200]

  um/of dag(inn), um daga, um dǫgum om dagen, ved dag in the daytime, by day

   skal gefva hvortt er vill. um morgin. eda um dagh. eda eptir daginn. eda eptir nott verd um kvelldit MedMisc 10211 [c1475-1500]

   hann geck of dagin ... Oc vm aptanin ... StuIK 10116 [c1350-1370]

   eptir daughurd um daginn. eda um kvelldit MedMisc 1053 [c1475-1500]

   um daga dvæliaz þæir i skoginum enn um nætr fara þæir ÞiðrII 33511 [c1275-1300]

  Borgarmenn þottvz ǫrvggir firir vmsat þeirra. geingv vt á borgarveggi íafnan vm dǫgvm HuldaI 10920 [c1350-1375]

  at ǿrnum degi når der er dagslys nok when there is sufficient daylight

   Kom hann eigi heim jólanóttina ... At œrnum degi fóru menn í leitina Gr 1123 [c1500]

   scaltv nv ... vera gestr minn þessa nott en a morgon at œrnom degi þa ... ÞiðrI 2274 [c1275-1300]

  2) (spec. om den kirkelige dag med dens 12 timer ~ lat. horae spec. of the ecclesiastical day divided into 12 hours ~ lat. horae)

   dominus kallasc eɴ saɴe dagr a bókom. Eɴ .xii. stunder dags merkia .xii. postola es dóminus (ɔ: domino) fylgþo sem stunder dags (“Add dege”, ed. note) HómÍsl7(1993) 7v21 [c1200]

  3) dag (ɔ: døgn) day (that consists of a day and a night)

  I ari hverio ero dagaʀ CCCLXV, þeim scal (ed. corr. p. 304) iafnt scipta i XII staþi EncII1812III 7823 [c1225-1250]

   At rétto tali ⟨ero⟩ í hverio áre v. dagar eɴs fiórþa *hundraþs Íslbx 2010

   þat verþa vicur ii. eɴs sétta tegar en mónoþr xii. þrítøgnáttar oc dagar iiii. umbfram Íslbx 1936

   er drottinn Jesvs hafði .ix. vetr ok .xx. ok þrettan davgvm meirr ... MarA 38424 [c1340]

   han scal tekit hafa slikt sem han uil kaupa. innan .iij. dagha forfalla laust. ellar sæli huerium er uil Bl 25212 [c1325-1350]

   Nú stemni hann heim honum ... comi hann þar um morginin ár morgins ef svá er dögum farit (hvis det aftalte antal dage er gået if the agreed number of days has passed) Frostx 22112

   oc for til Jorsala .iii. dogom siþarr Páll1 23120 (.iii. dogom) [c1225-1250]

   Sighvatr ... bað þa Þorvald ok Sturlv riða degi siþarr StuIK 3699 [c1350-1370]

   allar mínar synder. þær sem eg hefr gort. fra þeim fyrsta dege. sem eg kunne synd at gra. og til þessarar stundar DI VII (*[1495]›Adv 21 7 14x) 23825

  ... dag (den og den) dag, på ... dag on a (specific) day

   drottningin mælti þenna dag er næstr kæmr byd ek ydr ... at reynna ⟨vid⟩ mig horpo slatt Gibb 457 [c1400]

   Har segir: Hon (ɔ: kýrin) sleikti hrimsteinana, er saltir voro, ok hiɴ fyrsta ⟨dag⟩, er hon sleikti steinana, kom ór steininvm at qveldi maɴz har, aɴan dag maɴz havfvð; þriþia dag var þar allr maðr SnE 141 [c1300-1350]

  ... daga (så og så mange) dage (a specific number of) days

   Jn primis. fasti karinu xl daga vith uatn ok braud gangi berfættur ok komi ei til kirkiu DI II (*[1269]›AM 175 a) 388 [c1450]

   þat (ɔ: liljurót) er gott at leggia .iii. daga vid kartt nagl MedMisc 7513 [c1475-1500]

   þeir baurduzt þria daga fulla ok fasta Vikt 4916 [c1450-1475]

  ... degi (den og den) dag, på ... dag on a (specific) day

   .l. degi fra vpp risv sinni sendi hann hælgan anda Eluc675(1989) 785 [c1290-1334]

  á dag, á degi på én dag (evt. def. 1) in the course of a day

   Vebiorn nam vm varit land millim Skotufiardar ok Herstfiardar sva vidt sem hann gengr vm a dag LdnHb105x 482

   [var. + þviat dromidarij eru suo skioter at þeir fara meira ueg  degi. Enn hestar  manadi] var. VSj 11815: AM 548 4° “548”, etc. [c1543 & c1550-]

  á ... degi på ... dag, (den og den) dag on a (specific) day

   A þeim degi uar ok farit eptir Hermvndi a Vꜹllv Heið 8923 [c1300]

   a nockorum dege sende Guðrøðr meɴ a fvnd Trygva konungs ÓTOddS 512 [c1300]

   a fimtogonda degi eftir lꜹsn sina fra diǫfli Eluc675(1989) 787 [c1290-1334]

  á daga ?for tid og evighed (cf. def. 9), ?den dag i dag ?for all eternity, ?this very day

   þeir er enn blota, se þeir ꜳ daga brott reknir Silv 2566 [c1425-1445]

  dag af degi ●1 dag for dag day by day

   Þar þynniz nu su syndaþoka ... sua at guds myskunn nalęgiz folkit dagh af degi Thom2 45828 [c1400]

  dag af degi ●2 den ene dag efter den anden day after day

   þersi ... fugl ... flýgr snart dag af degi suðr í lönd þar til er ... Æv89624 27321 [c1500]

  annarr dagr næste dag the next day

   Ef kveisa kemur j hond manni. Tak katt ok drep. ok stik hondum j hann medan hann er varmur. enn sidan bitt til annars dags MedMisc 12722 [c1475-1500]

  annan daginn áðr den foregående dag the day before

   hafði latit blasa til motz annan daginn aþr Sv 3018 [c1300]

  annan dag(inn), annan daginn eftir [!], annars dags eftir [!] den anden dag, næste dag, dagen efter the second day, (the) next day, the day after

   Har segir: Hon (ɔ: kýrin) sleikti hrimsteinana, er saltir voro, ok hiɴ fyrsta ⟨dag⟩, er hon sleikti steinana, kom ór steininvm at qveldi maɴz har, aɴan dag maɴz havfvð; þriþia dag var þar allr maðr SnE 141 [c1300-1350]

   Siðan scal doma (ɔ: dǿma) um nóttina oc um morgoniɴ eptir. lokit scal domi at miðium degi aɴan dagiɴ GrgStað 2287 [c1260-1270]

   for hann annan dag at finna Jacobum postola Páll1 22617 [c1225-1250]

   En annaɴ dag epter *gingo þeir Gizorr oc Hiallti til lǫgbergs Íslbx 294

   Eptir annars dags gengr konungrinn á málstefnu Rémx 2405

   annarss dags eptir. vennde. konongrenn heim aptr til hallar sinnar BarlA 1001 [c1275]

  dagliga dags hver eneste dag every single day

   lifde hann j þvi klavstre nockvra stvnd heilaglega j gvdz þionvstv og sonngh messv daglega daggs NikTolReyk 1559 (daglega daggs) [c1530-1540]

   biskvpar og abothar stodv fyrer hans bordvm og þionvdv þar dags daglega OsvReyk 731 (dags daglega) [c1530-1540]

  á deyjandi degi [e-rs] på (ngns) dødsdag on the day of (sby's) death

   Konungr kalladi arf Snora Stvrlv sonar hafa fallit vndir sig, slikt hit sama lendor þær, er Snorri hafdi att a deyianda degi StuIIR 14916 [c1375-1400]

   maðr scal heimta fe sitt at erfingia þes manz er hann átti fe at a deyianda degi hins GrgStað 2217 [c1260-1270]

  einn dag, eins dags en dag (ɔ: engang) one day (ɔ: once)

   Þat var eiɴ dag, *at Freyr hafþi gengit i Hliðskialf ok sa of heima alla, en er hann leit i norðrætt, þa sa hann a einvm bæ mikit hvs ok fagrt SnE 4017 [c1300-1350]

   hann kemr ⸢einn dag [var. eins dags] at kveldi á Goddastaði var. Laxd 3619: ÍB 225 4°x “V”, etc.

  dag eftir dag dag for dag day by day

   honum batnaði síns síuk leika dag eptir dagh ÞórhÓT 1872 [c1350-1375]

   mal hans bættiz ok orðagrein dag eptir dag Thom3G 54134 [c1340]

  dag frá degi ●1 dag for dag day by day

   Enn þeirra afli ox dag fra degi StjC 38827 [c1300-1325]

   ver þræytimzc æigi. þo at likami varʀ mæðiz oc tapi sinom veralligom styc (ɔ: styrk). þa ændrnyiaz þo andligr licamr váʀ ... dag fra degi BarlB 23015 [c1300]

   mœðaz þæir oc morna dagh fra deghe Thom1 2617 (dagh fra deghe) [c1300]

   dagh fra dege vaxa oc versna Thom1 5817 (dagh fra dege) [c1300]

  dag frá degi ●2 den ene dag efter den anden, hver dag day after day, every day

   foru ⸢dagfare [var. dag fra degi], unz þeir como i borg þa, es Cesarea heitir var. Páll1 2261: AM 655 XVI 4° “Fr.” [c1250-1300]

   alla þa fæðu ok dryk, sem honum var ætlat dag fra degi, gaf han fatækum monnum Mich 68232 [c1350]

   ver hvgðvm dag fra degi, at Bęringr mvndi koma Bær 11568 [c1300-1325]

   mǫtunautar hlutuðu með sér, hverir búðarvǫrð skyldi halda dag frá degi Ebx 1049

  annan dag frá ǫðrum den ene dag efter den anden day after day

   Aðalsteins menn sogðu ok ⸢annan dag frá oðrum [var. dag fra degí Eg WolfAug 9 10 4° 42r5], at konungr þeira mundi ... koma Eg 1629

  hvern dag frá ǫðrum ●1 dag for dag day by day

   óx hon hverndag fra ꜵþrom. at ꜵllom helgom croftom oc mandóþom HómÍsl36(1993) 59r23 [c1200]

  hvern dag frá ǫðrum ●2 den ene dag efter den anden, hver dag day after day, every day

   fara þeir nv hvern dag fra aðrom til þess er þeir coma i vilcinaland ÞiðrI 26313 [c1275-1300]

   var þar buiz ø til þeirar ferþar hvern dag fra oðrum Sv 7930 [c1300]

  dag fyrir dag den ene dag efter den anden day after day

   suo fara þau dag firir dagh, æ þar eptir sem þerser vagna menn fara vndan ClarB 1967 [c1400-1425]

   sitia þeir kongasynir nu med miklum soma ij sijnum kastala vt ridandi dag fyrir dag ser til skemtanar sijnar lijstir prouanndi Hect 8916 [c1500-1525]

  (hinn) fyrra dag, í fyrra dag, á/í fyrra dags forleden dag, nogle dage forinden, for nylig the other day, a few days earlier, recently

   hon spvrþi hann at nafni eða ⟨at⟩ ætt ok sagþi, at hiɴ fyʀa dag riþv vm brna v. fylki dꜹðra manna SnE 6618 [c1300-1350]

   hæda aller ok dara Menon fyrer sitt raup ok hol er hann hafde hin fyrra dag Rém 29232 [c1450-1475]

   þat er ek talaða fyrra ⸢dag [var. dags GKS 1005 fol “D2] ÓTI 2106 [c1350-1375]

   ⸢i [var. inn AM 533 4° “C”] fyrra dag, er þu sendir mik eftir Frankis manni, þa særðe hann mik ElisA 8111 [c1270]

   Weer letum ⸢a [var. i Deichman 11 8° “B”, etc.; var. ÷ Holm perg 35 4° “D”] fyrra dags ok en fyrr meir lysa fyrir yðr att ... RbHM (*1311)2 9129 [c1305-1320]

  fyrra dags dagen før, i går, forleden dag the day before, yesterday, the other day

   Vm mœrgenenn voru þæir vanar ritaðer, er fyrra daghs epter stoðu Thom1 721 [c1300]

   Eɴ kømr at þvi sem fyʀa dags at ec kaɴ ecki betra rað en E. (ɔ: Eysteinn) Þing1Mork 3819 [c1275]

   Um mærgenenn epter riða riddararner a fund Thomas ærkibyskups, epter spyriande hann, huern órskurð er hann vill þæss mals gæfa, er þæir hofðu fyrra daghs framme Thom1 2231 [c1300]

   Þer veittoþ oss fyʀa dags riki mikit Mork 9516 [c1275]

  hvern dag, á hverjum degi hver dag, daglig every day, daily

   huern dag ... þolir hann þessa pining þriar stunder dags Dugg681a 9114 [c1450]

   megom ver þva af oꜱ allar synþer a hveriom dege i béon þeꜱe FV152(1993) 16r7 [c1200]

   Ef kirkia breɴ upp. þa scal með henne til scaða bóta telia kirkio tiölld ... oc þat scrúð hennar allt er huern dag þarf at hafa GrgStað 26112 [c1260-1270]

   þeir borþosc hverndag a móti lꜵstom oc lýtom HómÍsl43(1993) 73r22 [c1200]

   Þat verþr oc skylt at koma til kirkio ... eige sialdnar en þrysvar hvern dag HómÍsl32(1993) 50r17 [c1200]

  í dag, í degi i dag today

   Panem nostrum cotidianum da nobis hodie. Bráuþ várt hversdaglect gefþu oꜱ i dag FV152(1993) 15v21 [c1200]

   Meɴ scolo i dag oc a morgin. lysa sakar þer allar GrgKonI 3922 [c1250]

   huí etr þu kiot j dag en aðrer men fasta BorgKr2IV 6815 [c1325-1350]

   þat hof skalltu lata ofan taka þegar j dag ÞórhFlat 4404 [c1387-1395]

   er nú *øruggt, at vér munum aldri dýr fá skotit í degi ǪrvA 1484 [c1450-1475]

  margan dag mangen en dag, ofte many a day, often

   þat grett hon margan dag hverss hon hafðe mist ok ihugaðe þetta miok iafnan ÓTOddS 18625 [c1300]

   sáttu nokkut Hálf konung? Margan dag sá ek hann Mág2 913 [c1500-1525]

  náttúrligr dagr det naturlige døgn el. den naturlige dag (cf. def. 1) the natural 24-hour day or the natural day

  natturligur dagur *með nott saman *stendr af IIII stundum ok XX. Gricker byria dagin at morne ... iudii at aptni EncII624 19516 [c1500]

  þar (ɔ: undir leiðarstjǫrnu) ma sol sia nær iafn hafa naturligan dag allan fra iafndægri a vor ok til iafndægris a haust EncII624 1084 [c1500]

  hinn sama dag, sama dags samme dag the same day

   nv mundi sleginn uerða Gullteigr hinn sama dag Heið 8416 [c1300]

   eru þegar sama dags bréf gjör af kirkjunnar hálfu til sira Guðmundar GBpD 412 [c1350-1365]

   meinit linast svá, at sama dags gengr hann um sinn bæ ok búsýslur GBpD 2013 [c1350-1365]

  dagr ok/... tíð/tími dag/dato og/... tid (cf. def. 4) day/date and/... time

   Vér scolom vaca ... af þui at vér vitom hvártke dag ne tíþ HómÍsl60(1993) 100r33 [c1200]

   þan dagh ok tima sem þæir koma till ydar DN VIII (*1325›apogrx) 9416

  um/of dag ●1 en dag (ɔ: engang) one day (ɔ: once)

   Petrus postuli kom of dag i borg þa er Lidde heitir PP 28839 [c1300-1325]

   Litlu sydar bar so til ad a ejnum litlum bæ var soded umm dag ÁBpx 537

  um/of dag ●2 pr. dag, om dagen each day

   hann (ɔ: ormrinn) ⟨at⟩ vxa vm dag RagnSon 45816 [c1302-1310]

  um einn dag en dags tid for a day

   er betz ath hun (ɔ: malurt) siodiz i regn vatni. ok skirizt. ok kæliz um eirn dag MedMisc 5327 [c1475-1500]

  um daginn denne dag, samme dag that day, that same day

   er hann hefer nockura stund setit, hefer hann hatta brigdi nockut vm daginn  ser fra þui er hann  vanda til ÞJ 219 [c1400-1425]

  ꜳ þui sama kuelldi ... gíeck Magnuss att þeim sama hird manni er hann hafdi fellt vm ⸢dag[inn] [var. daginn AM 304 4°x “304”] HuldaHrokk 38 [c1400-1450]

   Sveinn þakkaði honum gjǫfina ... ok kvað þat skyldu gæta ⸢lífs síns um daginn [var. lífsins í dag AM 180 b fol “B”] Knýtl1741x 1365

  um daginn eftir [!] dagen efter, næste dag (om dagen?, cf. def. 1) the day after, next day (in the daytime?)

   Egill ... geck i þingbrecko um dagiɴ epter EgFrg2 3424

   helzk undr þetta allt til dags. Sváfu þeir þá enn um daginn eptir NjM 44627 [c1330-1370]

   ok dvelzt smiþin þa nott, ok eptir vm daginn varþ ecki sva smiþat, sem fyʀ hafþi orþit SnE 4623 [c1300-1350]

  um ... daga i ... dage for ... days

   Smidrinn iatadi at vinna þar kauplaust vm fimtan daga MarD635x 66328

  4) (spec. ved datering af diplom) dag, dato (spec. in conn. with the dating of diplomas) day, date

   settum mid okkr innsigle firir þetta bref er gort uar i saugdum stad dege ok are sem fyrr segir IslDipl (1311) 722 [*1311]

   (i propr.comp.:) huertt ed skrifad var Sannte augustinus dag j sama stad og are sem fyrr seigir DI IX (*1534›apogr Jarð1x) 70620

   þettæ bref er gort var degi ok timæ sæm fyr segir DN IV (1337) 19824 [1337]

  þa verdr at heita ⟨upphaf⟩ anars ars anar dagur viku, enn þo at hann heiti mana dagur, þa er hann þo in same dagur, sem þa er hann het drottins dagur i upphafi ens fyra ars EncII624 15216 [c1500]

  5) (spec.) (fastsat/aftalt) dag/tidspunkt, termin, frist med frit lejde (spec.) (appointed/agreed) day/time, period of amnesty

   sira jon arason stefndi adur nefndum abota helga þar j sama stad og deigi at oss aullum nær uerandvm og a heyrandi DI IX (1522) 11416 [1522]

   sagdezst han vilia. at ver til hans kœmem ... a þan dagh ... vm sama dagh sagde han ok at Sighurðr ræid ... til konungsens DN VII (*1339›apogrx) 17816

  beiðask dag/dags [til e-s] [til e-s] [upp á e-t] bede om frist (med frit lejde) request a period (of amnesty)

   Kom ... Eirikar j fyrsaghdom dagh ... ok sagde swa. firir fiolskyldo minna manna ok þina a mins herra konongsens veghna. firir hans skat skuld. þa bedes ek dagh till morgens vp a swa teknan grid sem aðr var gordar okkar i mellum DN III (1348) 21419 [1348]

   Krofðum vit ... sira Erling siins skillrikiss er han hefði firir jorðenne ... en han villdi ekki firir okr tea ok ænnzskiss daghs bæiddizst til þærss DN I (1347) 24136 [1347]

  gefa/ljá dag [e-m] [til e-s] [til e-s / frá ■] [■] give (ngn) frist (med frit lejde) grant a period (of amnesty)

  Biorn ... gaf Halwarde ... dag ok þol til paska DNII 39731

   Ledom ver þo dagh sira Œyvinde ... till Jons vaku at profua þat mote kast firir os DN I (1345) 23331 [1345]

   Nichulas ... gaf aðrnæmdom monnom dagh till stæmno ok fræ (ɔ: frá) att profua þæira maall, gaf han ok se⟨r⟩deles gridh til aðrnæmdæ stæmno Pætare DN III (1352) 2307 [1352]

  í ... dag, í daginn, í deginum på ... bestemt/aftalt dag, til ... fastsat termin on ... an appointed/agreed day

   suo ueik ok sira steinn ꜳ ad hann skillde eigi einsaman j dagen koma ok spurdi hann biskupen at ef honum uære nockut forþykt upp ꜳ hueria menn er hann uilldi med sier ... j adr nefndan dag DI VI (1490) 7144 [*1490]

   dæmdum vær fyrnefnder menn þratt nefndan þoraren logliga firir kalladan epter þui sem hann sialfur kendizst stefnuna þar j dęiginum DI V (1473) 70031 [*1473]

   ek gerir helgazsta fdr Nicholaum trulofanar mann fyrir mik. at i nfndan dag skal egh þer luka hvern halfan penníngh sem ... Nik Holm perg 16 4° 47r20 [●c1375-1400]

   skall han luka oss vi merker firir frestann at fyrneft goðz kom ei allt reiðulægha fram j ein dagh DN IV (1342) 21923 [1342]

  kveða á dag, ánefna dag [fyrir e-m] [um ■] fastsætte/beramme dag, angive termin appoint a day, designate a period

   hann seger sinum maunnum at hann uillde gannga j borgina. ok kuad ecke ꜳ dag um nær hann mundi aptur koma Jarlm1 103 [c1475-1500]

   kváðu þá á dag fyrir honum, nær þeir mundu á fjall ríða NjM 42816 [c1330-1370]

   gerer (hann) sina appelleran ... ok sender honum skrifaða meðr þæim dagh, sem hann anefner Thom1 1642 [c1300]

  setja/leggja dag [e-m / í millum sín/e-rra] [til e-s / fyrir e-n / fyrir e-m] [■] fastsætte/beramme dag, sætte stævne, aftale frist (med frit lejde) appoint a day, summon to a meeting, designate a period (of amnesty)

   þæir loghdu dagh ... a fyr nemfdan dag at koma til Hausakers huar med sinu profue ok skilriki DN II (1334) 17419 [1334]

   þo at oss være vmattolegt at koma i sættan dag til ydar, þa leto ver þo flota skipi varo innan þeira x. dagha er Ormer fek oss ydart bref um þetta DN III (*1309›DonVar 1x) 8514

   af þui at mit vaarom eighi liðughir at hœyra ne at enda þetta maal a þæim deighi ok þui settum mit þæim dagh apter vm morgonen eptir DN III (1349) 2229 [1349]

   loghdu (þau) dagh [til f]yrnemz Holtæ. at lydæ þær proue ok skilriki DN V (1347) 15422 [*1347]

   setti ek honom aftr dagh till Nidaros firir mik seau nattom eftir kyndils mœsso ... at ganga vndan ferdzslo firir þat DN III (1337) 17139 [1337]

   honum sem sok er gefen se sættr daghr firir sinum domara JKr 37619 [c1320-1350]

   Kom þa ... Eirikar j fyrsaghdom dagh sem þeir hofdo laght sin i mellum DN III (1348) 21417 [1348]

   j fyrsettom dagh þeira j mellum felighom þa ... DN III (1348) 21423 [1348]

  taka dag [af e-m / við e-n] [í millum e-rra] [at e-u] [fyrir e-n] fastsætte/aftale dag/tidspunkt (for møde), få el. indgå aftale om frist med frit lejde, aftale våbenstilstand appoint/agree a day/time (for a meeting), receive or agree on a period of amnesty, agree on a cessation of hostilities

   þeir skꜹlu ... taka dag viðr Dana konong sidazt at Kuntx (!) mœsso ok viðr Guldbergs heiði DN V (*1285›apogrx) 159

   stefndi hirdstiori Þordi ... vm vijga mꜳl ... kom Þordr i stefnuna ... tok Þordr ... dag af hirdstiora ok Birni fyrir Þord ok hans menn Ann1005 42429 [c1387-1395]

   þorde Eirikr ok eighi fyr koma firir Nichulas æn dagher var tekin þeira i mellum. Toko þa þesse gode men dagh þeira i mellum ... vp aa þan haat att Eirikar ... ok hans men skulde vera felighar firir Nichulase ... DN III (1348) 2146 [1348]

  ‖ dagr er tekinn [á vegna e-rs / meðal e-rra / í millum e-rra] [til e-s]:

   dagh þan. er tekin er a hans vegna af æinni haulfw ok Sighurdar Hafþoressonar ok nokora annara flæiri af annare til Mariemœsso fyrri j sumar DN VII (*1339›apogrx) 17811

   med sannendom segizst. at dagr se tekin medal konunghana af Franz ok Englande. til Jonsvoku neest er kœmr DN IX (*[1340]›apogrx) 1416

   þorde Eirikr ok eighi fyr koma firir Nichulas æn dagher var tekin þeira i mellum. Toko þa þesse gode men dagh þeira i mellum ... vp aa þan haat att Eirikar ... ok hans men skulde vera felighar firir Nichulase ... DN III (1348) 2145 [1348]

  6) (om ugens dage of the days of the week)

   hann bannaði ok alla hindrvitni ... eða eigna daga heiðnvm monnvm eða gvðvm. sem er at kalla Oðins dag. eða Þors JBpA(2003) 1836 [c1340]

   (i propr.comp.:) hinn þriðia dagh uikunnar, er af folkeno kallaz Mars dagr, en þat er sva sem þess dagr, er bardaga elskar oc giarna beriaz vill Thom1 9710 [c1300]

  annarr dagr (viku)

   bauð (Jón byskup) at hafa þat daga tal sem heilagir feðr hafa sett I rittningum at kalla annan dag uicku ok þriðia ðag ok sua vt JBpB(2003) 8423 [c1350-1365]

   Tungl heiter mane er viþ hann kendr annaʀ dagr vico EncCod1812 3912 [c1192]

   þat var sunnudag halfum manadi fyrir pꜳschir ... Þann sama dag var erchibyskup i bodi konungs enn konungr var ⸢annan dag [var. mꜳnudaginn Hák81 54125] i bodi erchibyskups HákFlat 14232 [c1387-1395]

   Nv riði þer annan dag uikv fra Nials Heið 7820 [c1300]

   Þessir atburdir vrðv annan dag vikv i ⟨annarri viku⟩ langa-fǫstv atta nottvm eptir Matthias messo, allan einn uetr ok veginn var Hallr Kleppiarns son aa iola-fǫstv StuIK 3157 [c1350-1370]

  dagr dróttins (om søndag) herrens dag (of Sunday) the Lord's Day

   Jon ... bravt skip sitt næsta dag drottins epter allra heilagra messo AnnGott 33215

  (hinn) fimmti dagr (viku)

  Svmar kemr en fimta dag vikv EncII1812III 788 [c1225-1250]

   Legorðz sakir þær er aðili hefir spurt iɴ v.ta dag þa er iiii. vicor ero af sumre GrgStað 20013 [c1260-1270]

   Jarl kom ... at pálmadegi ... á fǫstudaginn ... Fimmta daginn reið maðr at þeim á apalgrám hesti NjM 44910 [c1330-1370]

  (hinn) sétti dagr (viku)

   ⸢Joladagr stændr nu upp a sǽtta dagh [var. Bvrdartid drottins uars Jesu Kristz bar þꜳ ꜳ setta dagh uiku Thom2 43230] Thom1 23414 [c1300]

  (hinn) sjaundi dagr (viku)

   Um sunnudaga halld (cap.) ... hinn siaunda dag hvern er heilagt GulKrI 928 [c1250-1300]

   Enom .viia. dege fylde. hann. alla scépno sína. oc sette. hann. þaɴ. huildar dág EncCod1812 21 [c1192]

  (hinn) þriði dagr ((í) viku)

   Gizorr byscop andaþisc ... á enom þriþia degi í vicu ⟨v.⟩ kalend. Iunii Íslbx 3732

   Eɴ iɴ þriþia dag viko vas hann forþr þangat sem nv es hann dvrkaþr Nik655 611 [c1200]

  ... skal Ions messa vera þridia dagh viko EncII625 2312 [c1470]

  7) [e-rs] (om særlige dage i måneden/året) (hellig)dag, (helgens) dag (of special days of the month/year) (holy/saint's) day

   Tveir ero þeir dagar i hverium manadi, er at bokmáli kallaz dies mali, enn þat þydiz illir dagar. Þat er ein stund a ser hverium þeira, er o-nyt er til allra lækninga EncIII350 11918 [c1363]

   fra xv kalendas augusti ok til nonas cetembris. þa eru lymskir dagar. þa eru (sic) hvorcki blod lata nie drycki taka MedMisc 8135 [c1475-1500]

   .xvj. dagar eru þeir a .xij. manaðom er sua skal hallda sem sunnu dags hællgi. Ein er kyndils messa. Onnur ... FrostKrI 13825 [c1320]

   Nu ero þeir dagar talder er fasta scal firi. oc nón heilagt. oc sva bꝍta sem firi sunnudax verc. ef vinnr GulKrI 1014 [c1250-1300]

   dagar aðrer ... er þo scolo jamhelgir firi vercum sem sunnudagr. En ef menn vinna a þeim dogum. þa ... GulKrI 1018 [c1250-1300]

   Nu ero þæir daghar talldir er vær erom skylldughir at halda hæilagha i loghum varom BorgKrNII 29818 [c1325-1350]

   Sia dagr er nu holdom ver er eɴ fimtøgunde fra paska dagnom fyrsta HómÍsl9(1993) 10r19 [c1200]

   Enn fyrsta dag jóla EgÁsm 73 [c1450-1475]

   Fra hinum þrettanda degi i jolum erv .xix. nætr til Pals messo ÁKr 439 [c1300]

   (1200) Translatio sancti Johannis episcopi ok laugtekinn dagr hans AnnSk 18116 [c1362]

   hun (ɔ: Cecilía) mællti vit hann: Þess skalltu at niota, er þu hetzt ꜳ mik ok fastadir fyrir dag minn CecA 29734 [c1425-1445]

   at þeir (ɔ: Símon ok Júdas) havi verit systrungar drottins oc brœþr Jacobi, er um varit a dag með Philippo SJ2 79132 [c1250-1275]

   (i propr.comp.:) Vm daga Thorlaks byskups uar i laug leitt at hallda heilagt Ambrosius dag ok Ceciliu dag ok Agnesar dag ÞBpA 21314 [c1350-1365]

  ágǽtustu/hǽstu dagar de særlig fornemme helligdage the especially sacred days

   silld skal fiskia huært sinni er at lande gengr firir vttan agætasto daga. Þesser eru þeir dagar er vndan eru teknir af pauans hændi at eigi se fiskt a FrostKrI 13917 [c1320]

   Vm halld a hinom hestum dogum oc hvat lofat er at vinna a þessom dogvm ÁKr 448 [c1300]

  (hinn) dýri dagr ●1 Kristi legemsfest (~ lat. festum corporis Christi) (egtl.: den herlige dag) Feast of Corpus Christi (lit.: the glorious day)

   [var. + festum corporis Christi er wer kollum hinn dyra dagh] var. ÁKr 436: AM 351 fol “F” [c1360-1400]

   i þessa minning haldinn enn dyri dagr ꜳ vorit, at guds likami fanz MarS2 105931 [c1400-1450]

   skrifat ath lavgvm j reykiadal laugardagh næstan eftir dyra dagh anno domini ... IslDipl (1431) 2854 [*1431]

   þar skal syngia fyrir huern dag laughelgann. pꜳskadag hinn fẏrsta. ꜳvallt seirna dẏradag DI II (*[c1325]›apogrx) 57733

  (hinn) dýri dagr ●2 skærtorsdag (~ lat. cena domini) Maundy Thursday

   ⟨i dag er dy⟩ri dagr. Enn þeir varo þar til paska aptans Brend 27331 [c1200-1300]

  heilagr dagr helligdag holy day

   nv ero ęigi helgir dagar æða hatiðarhalld StjC 61416 [c1300-1325]

   fostudagha oc hælga dagha DN II (*1276›apogrx) 1413

   þar skal ... Lysa fyri helga daga fra mariv messv vnz lidur paska vikv DI II (*[1269]›AM 263x) 6514

   bioðom ver yckr ... at þer lysið banne Erlings a huærnn hælgan dag firir soknnar folke yðru DN VIII (*1305›apogrx) 2810

  sem dagr er til (om bødes størrelse) i forhold til dags grad af hellighed (cf. dagríki sb. n.) (of the size of a fine) in relation to a day's sanctity

   stande hann firir með eins eiði at hann uissi eigi til sanz at heilagt var eða fastu dagr oc vere sykn saka eða giallde sekt eptir þui sem dagr er til FrostKrI 14024 [c1320]

   er hann sæckr sliku uiti sem dagr er til EiðKrA 37824 [c1300-1325]

  virkr dagr arbejdsdag, søgnedag, hverdag working day, weekday

   scal hann sva biarga allri biorg. sem þa at virkr dagr se ÁKr 458 [c1300]

   syngr (Thómas) sialfr messu, ok nu med pallio moti uana, þuiat eingin uirkr dagr hefir þat priuilegium Thom2 34822 [c1400]

   [var. + kaupmenn ... hafe skipat upp uarningi sinum innan .viij. daga uirkra at fꝍro veðri er þeir hafa at bryggium lagt] var. Bl 2504: AM 60 4° “Bb”, etc. [c1320]

  8) (om dommedag of Doomsday)

   fyʀ en kome dagr ógorlegr dóms. þa er koma mon dominus at déoma góþa oc illa HómÍsl16(1993) 23v16 [c1200]

  dagr dróttins (om dommedag) herrens dag (of Doomsday) day of the Lord

   tungl mun hafa bloðs lit, fyrr enn komi dagr drottins mikill oc ogurligr PP 28740 [c1300-1325]

   sva at eigi piniz hann i þessvm heimi, at andinn se þvi heilli a degi drottins Mar655XXXII 44530 [c1300-1400]

  (hinn) efsti dagr den yderste dag the last day

   þesser .xii. postolar ero dómendr rer er of oꜱ scolo dǿma meþ criste a enom efpta dege HómÍsl7(1993) 7v18 [c1200]

   þa er lidin er enn efzsti dagr Seb238XII 1119 [c1400]

  9) (item pl. dagar) dag ɔ: stund/tid, dage, tider (item pl.) day ɔ: moment/time, days, times

   Ósynju sá ek þann dag, er ek kenndumst með yðr ok Tristram Trist1x 18213

   nv er tǫkilig tið oc dagr heilso oc tiþer hialpar i augliti ens hesta Ósóm677 27 [c1200-1225]

   Vær ... hfum iafnan saudageymslumenn uerit fra barndomi allt til þersa dags Stj1 2234 [c1360-1370]

   alt til þessa dags KlmA 26633 [c1400]

   Man ec þa daga er huaromtueɢia ockrom mẏndi þat oliklict þẏckia at við mẏɴdim sꜹkom sǫkiaz EgFrg2 34022

   A þæim davgvm var ęingi sa maðr er ... StjC 43212 [c1300-1325]

   A þessum dagum varo tvau byskupasǽte ... hofþingialaus Thom1 504 [c1300]

   Ec em með yðr a ollom dogom til enda heims Ósóm677 210 [c1200-1225]

  10) [e-rs] (item pl.) (ngns) dage, levedage, levetid, regeringstid, embedsperiode (item pl.) (sby's) days, lifetime, reign, period of office

   þeꜱi spa-saga er nu fram comin a varum dogum. er spað var firir morgum alldum Sv 10533 [c1300]

   engi var betri ne kurtæisari. um vara daga Pamph 11215 [c1270]

   frændi bóndans, er augna sprenginn fékk, var steinblindr á alla sína daga GBpD 8130 [c1350-1365]

   sakir þín mun ek bera harm ok hugsótt alla mína daga Trist1x 1438

   upp af þínum dögum alt til enda veraldar KlmA 26523 [c1400]

   ⟨I⟩sland byɢþisc fyrst úr Norvegi á dǫgom Harallz ens hárfagra Íslbx 99

   uiliandi herra konungrinn sæma ... kirkiu med meirum uelgerningum a sinum dꝍgum Sættarg 47217 [c1363]

   ⸢ꜳ dogum [var. um daga LBpB 9623] Vermundar abota LBpA 966 [c1530]

   vm daga vij byskupa næstu epter hann LBpA 965 [c1530]

  (vera) á dǫgum (være) i live (be) alive

   skal ek þui heita. meðan ek er a dogum. at ykkr skal eigi fe skorta Finnb 121 [c1330-1370]

   (990) Finnbogi en ramme a dogum AnnGott 315b13

   svá mundi þykkja Ormi bróður mínum, ef hann ⸢lifði [var. (ms.) væri ꜳ dógum] var. StuIIR11127x 2555: AM 114 folx “Ip” → ms. 221v17

  ráða af dǫgum [e-n] tage af dage, dræbe kill

   þotti Þori jalli ekki ofrefli ... *at rada Olaf af dgum ÓTFlat 2307 [c1387-1395]

   aldrei mundi hún til friðs verða ... fyrr enn Sörli væri af dögum ráðinn SǫrlaStx 45115

  vera af dǫgum ikke være i live, være død be dead

   alldri ... fyrr enn þessi maðr er af døgvm MarS 27718 [c1325-1375]

  hinn efsti dagr, síðasti dagr, efstu/síðustu dagar [e-rs] (ngns) sidste levedag/levedage last day(s) of (sby's) life

   Þeim monnvm ollvm skal heilagr kirkiogardr neitaz ... nema þeir hafi a efztvm dogvm sinvm af presti leystir verit eda bedit lavsnar m[ed] idran StatEi2344 5509 [c1375-1400]

   skipanir þær sem menn gera ꜳ siðarstum dogum sinum ... skolo æigi framaʀ halldaz enn logbok uattar DI II (*[1309]›AM 350) 36426 [c1363]

   se ek uan þess at þa kemr in efsti dagr ifir þa alla xij jafningia KlmB1980x 29113

   þo at openberer okrkarlar bioðe vm meðr akueðno eða æighi akueðno. a ⸢siðastum doghum [var. sidasta degi sinum LundUB Mh 15 “Z”]. vp at luka tekin a auka dauz fear. þa ... JKr 3813 [c1320-1350]

  eftir dag/daga [e-rs] efter (ngns) levetid (ɔ: når ngn er død) after (sby's) day(s) (ɔ: when sby is dead)

   vnni fostri hans honum mikit sva at hann gaf honum alla sina eign eptir sinn dag RRÓT 3209 [c1350-1375]

   eptir hans ⸢daga [var. lifdagha OsloUB 1 4° “Y”] take sa eignir allar er erfðom er nestr RbHM (*1313)1a 9916 [c1320]

   væittv mer svardaga fyrir gvði at þv skalt æigi æyða mino afkvæmi eftir minn dag StjC 48122 [c1300-1325]

   eftir hans daga Streng 2309 [c1270]

   aðrar dœtr Snorra goða váru giptar ⸢at honum dauðum [var. eptír hans dag] var. Ebx 1822Eb AM 445 b 4° 11va32

   eptir minn ⸢dag [var. dauda Holm perg 1 4° “E”] MarD635x 9386

  lifa langa daga leve et langt liv, leve længe live a long life, live for a long time

   Abraham gordiz nu madr miok gamall. sua langa daga sem hann hafdi lifat Stj1 13424 [c1360-1370]

   Nv er Karlamagnus keisari undir lok liðinn en hans handa verk lifa langa daga vestr i Galicia JJ SÁM 1 73va27 [c1350-1375]

  11) (pl. dagar) (om graviditetsperiode) (pl.) (of the period of pregnancy)

   [vóro fylldir dagar Maríe, at hon bæri burð sinn, ok hon fœddi þar son sinn frumgetinn] MarS 273n. [c1325-1375]

  12) (item pl.) (hårde/gode) tider, levevilkår, omstændigheder (spec. som gæst) (item pl.) (hard/good) times, living conditions, circumstances (esp. as a guest)

   var þar nu sua mikil illzka ok á naud. at yfir israelꜱ folk. hafdi alldri fyrr komit iafn hardr dagr Gyð(1995) 659 [c1350-1360]

   vánen tiar þat iafnan þeim er henne trver. at hann mone biða betre daga Alex 1079 [c1280]

   Vlikir dagar voro þeir heʀa er þer sigldvð meþ pryþi oc fegrð at Noregi Mork 3893 [c1275]

   hann hefvr og at avllv betre daga enn eg bæde j klædvm og so j fædv GregReyk 4135 [c1530-1540]

   munu þeir brœðr hafa ⸢góðan fagnað [var. góða daga] í Flæmingjalandi var. Knýtl1741x 15422: AM 180 b fol “B” [c1500]

   sagdi (hann) til ... sveinsins: Fyrir skylld ins tilkomna brodur ger oss godan dag (bevært os vel be a good host to us). Var sidan seytt ... VP 65521 [c1400]

  13)

  bjóða góðan dag [e-m] ønske (ngn) en god dag, hilse “god dag” wish (sby) a good day, greet (sby)

   En æf þat er sva arla um morna at þu hæfir hann æigi fyʀr fynnit þa bioð hanum goðan dagh Kgs 5712 [c1275]

  gefa góðan dag ●1 [e-m] (ved foretræde) give (ngn) en god dag, ønske (ngn) en god dag, hilse “god dag” (at an audience) give/wish (sby) a good day, greet (sby)

   Enn er þu kemur firi kong. þa skalltu hneigia honum ... og heilsa honum þessum ordum: Gud gefi ydur godan dag herra konguʀ KgsE 4618 [c1500-1550]

   allar framm fallandi ok sva męlandi: Guð gefi yðr goðan dag, min sæta frv! ClarA 239 [c1350]

   hann geck at þui lopthusi er kongur l j ok slo þat upp. geck inn ok gaf kongi godan dag Jarlm1 401 [c1475-1500]

  gefa góðan dag ●2 [e-m] (ved afsked) give (ngn) en god dag, ønske (ngn) en god dag (on departure) give/wish (sby) a good day, say goodbye (to sby)

   létu Tristram á land upp ok féngu hánum lítit af vistum ok báðu guð gefa hánum góðan dag Trist1x 3017

   hneigir hon ok gefr goðan dagh keisara syni, ok gengr brott með sinn skara ClarA 571 [c1350]

   var honum þa fram leiddr hestr hans. ok gaf hann goðan dag spusv sinni. þuiat hann vill nu heim fara i fostr lannd sitt Streng 1546 [c1270]

  gefa góðan dag ●3 [e-m] [fyrir e-t] (udtrykkende taknemmelighed expressing gratitude)

   Taka sendimenn þessar mætazstu giafir glaðari en gull, ... en gefa byskupi ... ok abota ... glaða *þꜹck ok goðan dag firir tiguliga trakteran ser veitta Mich 70932 [c1350]

  gefa góða daga [e-m] give (ngn) gode dage (cf. def. 12) grant (sby) good days

   heilsadi henni ... ok mælti gvd gefi ydvr goda daga ok eptir vilia ydrvm at lifa PartA 1195 [c1450-1500]

  haf/hafið góðan dag, góðan dag ●1 (ved foretræde) god morgen!, god dag! (at an audience) Good morning!, Good day!

  En vm morgvninn, er konungr var klæddur ... geck Stvfur j mot hanum ok kvaddi hann: Haf godan ⸢dag [var. myrgin AM 557 4° “557”], herra. Konungr svarar: Vel mælir þv Stúf1 511 [c1450-1500]

   er hann com firir hana. laut hann henni. oc mælti. Haf goðan dag fru ÓTOdd 14620 [c1250-1275]

  haf/hafit góðan dag, góðan dag ●2 (ved afsked) god morgen!, god dag! (on departure) Good morning!, Good day!

   þiggit þar af slict er ydur licar. þuiat þat er allt ydur eign og hafit þar med godan dag SigÞǫgl 19915 [c1500-1525]

   er Þorarinn heyrði suor hennar þa bað hann drotningu hafa goðan dag. oc laut henni ÓTOdd 1476 [c1250-1275]

  haf/hafit góðan dag, góðan dag ●3 [fyrir e-t] (udtrykkende taknemmelighed expressing gratitude)

   Meistarasun segir honum þá trúnat sinn ok biðr hann hafa góðan dag fyrir dygð Æv91 28719 [c1350]

  góðan dag god morgen!, god dag! Good morning!, Good day!

   Jonathas geck fyrir fæðr sinn vm morgininn oc segir sva til hans. Goðan dag minn herra StjC 4696 [c1300-1325]

   þæir komo firir konong. þa mælti Ærlingr goðan dag hærra. sæl oss grið oc allum varom mannum FskAx 3722

   nv geingr Partalopi at honvm ok mælti godan dag bondi en Gramvr ... svaradi honvm alldri siertv heill PartA 991 [c1450-1500]

Comp.: aðventu-; áfanga-; affara-; affarar-; afgǫngu-; alda-; allahelguna·messu-; allraheilagra-; allraheilagra·messu-; altaris-; alþýðuupprisu-; áminningar-; andláts-; angistar-; ártíða(r)-; ártíðis-; ásakanar-; atfanga-; atfangs-; átta-; aura- & -aura-; bana-; banda-; bardaga-; barna-; birtingar-; boðanar-; brúðhlaups-; brúðkaups-; burðar-; burtreiðar-; bǿnhús-; dagþingis-; dánar-; dauð-; dauða-; dismala-; dóma-; domini-; dominus-; dóms-; dróttin-; dróttins- & -dróttins-; dymbil-; dýrðar-; eiðstefnu-; eilífs-; ein-; einmánaðar-; elds-; elli-; enda-; eymðar-; fagnaðar-; far- & -far-; fegins-; féráns·dóms-; festingar-; fimmtar-; fimmti-; fingrgulls·messu-; framferðar-; frelsanar-; frjá- & -frjá-; frjálsanar-; fundingar-; fǿðingar-; fǿzlu-; fǫstu-; gangar-; gangdaga-; gang- & -gang-; gangsunnu-; geisla-; getnaðar-; giftingar-; gjár-; gleði-; graftar-; graftrar-; griðfanga-; gǽr-; gǽzlu-; hátíðar-; hátíðis-; haust-; haustar-; hefndar-; heilsu-; heim·stefnu-; heimferðar-; heimkvámu-; helgalíkams-; helgiþórs-; herra-; hingat·burðar-; hlaupárs-; hlaupárs·messu-; hreinsanar-; hríðar-; hryggðar-; hvers-(dags·athǿfi etc.); hvíl-; hvíldar-; hvíta-; hvítadominus-; hǫfuð-; idus-; ígangs·fǫstu-; imbru-; jafnlengðar-; jóla-; kalendae-; kalendas-; kalendis-; kanóka·messu-; kirk·messu-; kirkju-; kirkju·messu-; krists-; kross·messu-; krúnu-; krúnu·messu-; kyndil·messu-; kyndils·messu-; lauga-; laugar-; laugr-; lavar-; leiðar-; leiðréttingar-; leyfi-; leyfis-; líf-; lífláts-; lífs-; líknar-; lykðingar-; lykningar-; lǫgu-; mána-; mánaða- & -mánaða-; mánaðar- & -mánaðar-; meðal-; meðals-; merki- & -merki-; messu-; mið-; miðs-(dags·skeið etc.); miðsumars-; miðviku-; minnelsis-; misseris-; nativitas-; -nátta-; náttverðar-; náverandis-; nefndar-; nón-(dags·tími); nonas-; nýárs-; ó·sóknar-; ó·tíma-; octavae-; octavis-; óðins- & -óðins-; ógnar-; oktǫvu-; ónáða-; palm-; palma-; páska-; pekis-; píkis-; píndramanna·messu-; píningar-; pínis-; pínslar-; píslar-; postula-; postula·messu-; prestsvígslu-; púsanar-; pútis-; raun-; reiði-; sal-; sala-; sanctispiritus-; saturs-; seljavǫku-; selju·vǫku-; sex-; sex·aura-; síðasti-; sigr-; sigrfarar-; sjau·nátta-; sjaundar-; skemmtanar-; skepnu-; skiftingar-; skiftis-; skil-; skír-; skírnar-; skrift·óðins-; skulda-; skúr-; skyldar-; snúningar-; sóknar-; sorgar-; stefni-; stefningar-; stefnu-; sumar-; sumarmála-; sumars-; sunnu·hátíðs-; sunnu- & -sunnu-; sǽlu-; sǫlu-; termíns-; tíma-; tjaldbúðar·hátíðar-; tolf·aura-; tolf·mánaða-; tolf·mánaðar-; trinitatis-; trinitatis·messu-; tveggjapostula·messu-; týr-; týrs- & -týrs-; upphafningar-; upphafs-; uppnumningar-; upprisningar-; upprisu-; uppskurðar-; uppstigningar-; uppstigu-; upptekningar-; upptǫku-; útlegðar-; valds-; vár-; várrarfrú-; várs-; vatn·fǫstu-; veðr-; veðrs-; veizlu-; verk-; vetra-; vetramessu-; vetrar-; vigilia-; vígilíu-; vígslu-; viku-; vitjanar-; þerri-; þing-; þinglausna-; þinglausnar-; þór-; þórs- & -þórs-; þrenningar·messu-; þriði-; þriðjuvǫku-; þriggja·aura-; þrǽtu-; þrøngvingar-; þvátt-; ǽvi-; ǫsku-

Litt.: Gjøstein 1934 [ANF 50] 108; Johansson/Magnús M. Lárusson 1957 [KLNM 2] 594-595; Jansson 1958 [KLNM 3] 389-394; Hamre 1965 [KLNM 10] 468.

Gloss: EJ; ClV; Fr; LL; Hertzb; HertzbTill; Suppl4; Bin -dagr; Rím; LP 1dagr, 2Dagr; Med; AH; AJ 1dagr, 2Dagr; deVr (daga); Fr4; NO item Dag-; ÁBlM item Dag-; (Bl)